UPOV 1991 DAN CPTPP: JANGAN KORBANKAN KEDAULATAN BENIH TEMPATAN DEMI HAK HARTA INTELEK Benih Tempatan • Hak Pesawah • Kekayaan Alam • Kekayaan Rakyat

 PARTI RAKYAT MALAYSIA (PRM)

KENYATAAN MEDIA RASMI PRESIDEN

UPOV 1991 DAN CPTPP: JANGAN KORBANKAN KEDAULATAN BENIH TEMPATAN DEMI HAK HARTA INTELEK

Benih Tempatan • Hak Pesawah • Kekayaan Alam • Kekayaan Rakyat

Oleh: Ahmad Jufliz bin Faiza
Presiden Parti Rakyat Malaysia (PRM)

Parti Rakyat Malaysia (PRM) menegaskan bahawa kedaulatan makanan negara bermula daripada kedaulatan benih. Benih bukan sekadar input pertanian, tetapi sebahagian daripada kekayaan alam, pengetahuan turun-temurun petani dan asas kepada keupayaan rakyat menghasilkan makanan sendiri.

Oleh itu, sebarang pindaan kepada Akta Perlindungan Varieti Baru Tumbuhan 2004 (Akta 634) dan langkah Malaysia berkaitan Konvensyen UPOV 1991 perlu dinilai secara teliti berdasarkan kepentingan nasional, hak petani, keterjaminan makanan dan pengagihan kekayaan kepada rakyat.

1. CPTPP DAN UPOV 1991: STATUS PERLU DIJELASKAN

CPTPP berkuat kuasa di Malaysia pada 29 November 2022. Komitmen berkaitan perlindungan harta intelek tumbuhan memberikan Malaysia tempoh peralihan empat tahun untuk melaksanakan kewajipan berkaitan UPOV 1991.

Tarikh 29 November 2026 merupakan tarikh penting untuk menilai perkembangan komitmen tersebut. Namun, tamatnya tempoh peralihan tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa Malaysia telah menjadi anggota UPOV 1991 atau bahawa semua proses perundangan domestik telah selesai.

Dokumen UPOV pada 2025 merekodkan bahawa Malaysia mengemukakan draf pindaan Akta 634 untuk penilaian keselarasan dengan UPOV 1991. Keputusan positif terhadap keselarasan draf itu bukan bermaksud Malaysia telah secara automatik menjadi anggota UPOV. Dokumen UPOV menyatakan bahawa instrumen penyertaan boleh diserahkan setelah draf diterima pakai tanpa perubahan dan undang-undang tersebut berkuat kuasa.

PRM menggesa kerajaan menjelaskan secara terbuka status terkini pindaan Akta 634, proses penyertaan UPOV 1991 dan langkah yang sedang diambil untuk melindungi kepentingan petani tempatan.

2. HAK PEMBIAK BAKA MESTI SEIMBANG DENGAN HAK PETANI

PRM mengiktiraf kepentingan penyelidikan, inovasi dan perlindungan terhadap pembiak baka yang menghasilkan varieti tumbuhan baharu. Namun, perlindungan harta intelek tidak boleh dilaksanakan sehingga menjejaskan keupayaan petani kecil untuk terus mengusahakan tanah dan menghasilkan makanan pada kos yang munasabah.

UPOV 1991 memberikan hak tertentu kepada pembiak baka bagi varieti yang memenuhi kriteria undang-undang. Konvensyen tersebut tidak secara mutlak melarang semua amalan menyimpan dan menanam semula benih. Walau bagaimanapun, ruang pengecualian bagi benih yang disimpan petani tertakluk pada syarat dan batas undang-undang yang berkaitan; ia bukan hak tanpa had untuk menyimpan, menukar atau menjual semua benih yang dilindungi.

Pada 4 Mac 2026, Timbalan Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan, Datuk Chan Foong Hin, menyatakan di Dewan Negara bahawa kerajaan mengambil pendekatan berhati-hati dan seimbang serta komited melindungi amalan petani kecil menyimpan dan menggunakan semula benih bagi kegunaan sendiri melalui pengecualian di bawah Akta 634.

PRM mengambil maklum jaminan tersebut. Namun, jaminan dasar perlu diterjemahkan kepada peruntukan undang-undang yang jelas, mudah difahami dan boleh dikuatkuasakan.

Antara persoalan yang perlu dijawab ialah:

- Apakah hak sebenar petani untuk menyimpan dan menanam semula benih bagi kegunaan sendiri?
- Apakah batas bagi pertukaran benih sesama petani dan amalan tradisional komuniti?
- Bagaimanakah petani kecil dapat mengetahui sama ada sesuatu varieti dilindungi dan apakah sekatan yang terpakai?
- Apakah saluran aduan dan remedi sekiranya hak petani terjejas?

3. BENIH TEMPATAN IALAH KEKAYAAN ALAM DAN PENGETAHUAN RAKYAT

Dalam kerangka Senibina Kekayaan Negara Malaysia, kekayaan negara tidak seharusnya dinilai hanya melalui hasil eksport, nilai pasaran atau angka pertumbuhan. Kita juga perlu menilai sejauh mana sumber alam, pengetahuan manusia dan hasil pengeluaran membina pemilikan serta kesejahteraan rakyat.

Benih tempatan membawa nilai genetik, pengetahuan pertanian dan pengalaman generasi petani. Jika sumber dan pengetahuan ini tidak dilindungi secara wajar, negara berisiko kehilangan sebahagian daripada asas keupayaan pertanian dan keterjaminan makanannya.

PRM melihat hubungan ekonomi ini sebagai satu kitaran yang saling bergantung:

Kekayaan Alam + Kekayaan Insan → Benih dan Penghasilan → Nilai Ekonomi → Pendapatan dan Pemilikan Rakyat → Pelaburan Semula kepada Insan dan Alam.

Benih yang baik membolehkan petani menghasilkan makanan. Penghasilan mewujudkan nilai ekonomi. Nilai itu sepatutnya menyumbang kepada pendapatan petani, bekalan makanan yang stabil dan kekayaan yang boleh diwariskan kepada generasi akan datang.

Kitaran ini mesti dipelihara agar kekayaan alam tidak sekadar menjadi sumber keuntungan pihak tertentu, tetapi turut membina kekayaan rakyat.

4. PERSAINGAN BENIH, HARGA DAN KEDAULATAN MAKANAN

Kerajaan pernah menyatakan bahawa terdapat 15 pengeluar benih padi sah di bawah Skim Pengesahan Benih Padi (SPBP). PRM mengambil maklum angka tersebut, tetapi bilangan pengeluar semata-mata tidak mencukupi untuk menentukan sama ada pasaran benar-benar kompetitif.

Penilaian yang menyeluruh perlu melihat harga benih, pilihan varieti, akses petani kepada benih, kos pengeluaran, syarat jual beli dan keupayaan pembekal baharu memasuki pasaran.

Petani tidak sepatutnya berhadapan dengan keadaan yang mengehadkan pilihan mereka sehingga menjejaskan daya maju perusahaan pertanian. Pada masa yang sama, sebarang dakwaan tentang monopoli atau sekatan pasaran hendaklah disiasat berdasarkan bukti dan data yang boleh disemak.

PRM menuntut ketelusan dalam menilai kesan pindaan Akta 634 terhadap persaingan, kos pertanian, pendapatan petani dan bekalan makanan negara.

5. SUARA RAKYAT MESTI DIBERI PERTIMBANGAN

Pada 9 Julai 2026, Astro AWANI melaporkan bahawa Forum Kedaulatan Makanan Malaysia (FKMM) menyerahkan petisyen yang mengandungi 20,800 tandatangan bagi membantah pindaan Akta 634 yang dikaitkan dengan penyertaan Malaysia dalam UPOV 1991.

Antara kebimbangan yang dibangkitkan ialah risiko biopirasi, hak tradisional petani dan kemungkinan pertindihan atau kelompongan undang-undang berkaitan akses kepada sumber biologi dan perkongsian faedah di bawah Akta 795.

Kebimbangan ini perlu dinilai melalui penelitian undang-undang, konsultasi bermakna dan penilaian berasaskan bukti. Ia tidak wajar dianggap sebagai kesan yang telah terbukti, tetapi juga tidak boleh diketepikan tanpa penelitian sewajarnya.

PRM menegaskan bahawa konsultasi awam bukan sekadar formaliti. Petani, pesawah, penyelidik, komuniti tempatan, pengguna dan organisasi masyarakat sivil mesti mempunyai ruang yang bermakna untuk memahami serta memberikan pandangan terhadap perubahan yang bakal mempengaruhi masa depan makanan negara.

6. TUJUH TUNTUTAN PRM

Bagi memastikan kedaulatan benih dan kepentingan rakyat terpelihara, PRM menuntut kerajaan:

1. Menjelaskan status terkini pelaksanaan komitmen CPTPP berkaitan UPOV 1991 dan pindaan Akta 634.
2. Menerbitkan draf pindaan serta huraian klausa demi klausa supaya rakyat memahami hak dan kewajipan yang bakal terpakai.
3. Menjamin perlindungan yang jelas bagi petani kecil, termasuk skop sebenar penyimpanan dan penggunaan semula benih serta batas undang-undang yang berkaitan.
4. Melaksanakan konsultasi awam yang bermakna dengan pesawah, petani, penyelidik, komuniti tempatan, pengguna dan masyarakat sivil.
5. Melindungi kepelbagaian genetik dan pengetahuan tradisional, termasuk memastikan keselarasan undang-undang berkaitan sumber biologi dan perkongsian faedah.
6. Memperkukuh keupayaan benih negara melalui penyelidikan awam, pembiakbakaan tempatan, universiti, MARDI dan sokongan kepada inovasi petani.
7. Menerbitkan Penilaian Impak Kedaulatan Benih Negara yang menilai kesan terhadap harga benih, kos pengeluaran, persaingan pasaran, pendapatan petani, kepelbagaian varieti dan keterjaminan makanan.

Penilaian ini hendaklah menjadi asas kepada keputusan kerajaan, bukan sekadar dokumen selepas sesuatu dasar dilaksanakan.

PENUTUP: TANAH RAKYAT, BENIH RAKYAT, BERAS RAKYAT

PRM tidak menolak inovasi atau perlindungan yang wajar kepada pembiak baka. Apa yang dituntut ialah keseimbangan yang adil antara inovasi, kepentingan awam dan hak petani untuk terus menjadi pengeluar makanan negara.

Kedaulatan makanan tidak boleh dipisahkan daripada keupayaan negara mengurus sumber genetik, membangunkan benih tempatan dan memastikan petani memperoleh manfaat yang adil daripada hasil usaha mereka.

Prinsip PRM jelas: kekayaan alam mesti membina kekayaan rakyat, bukan menjadikan rakyat semakin bergantung kepada sumber yang tidak lagi mampu mereka akses atau usahakan secara munasabah.

Kedaulatan makanan bermula daripada kedaulatan benih.

Tanah Rakyat • Benih Rakyat • Beras Rakyat • Negara Rakyat

Ahmad Jufliz bin Faiza
Presiden
Parti Rakyat Malaysia (PRM)

---

RUJUKAN

1. Kementerian Kewangan Malaysia (MOF)
Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP) — maklumat tarikh tandatangan dan tarikh kuat kuasa CPTPP bagi Malaysia, termasuk 29 November 2022.
https://www.mof.gov.my/portal/en/procurement/cptpp

2. Ministry of Investment, Trade and Industry (MITI)
CPTPP Cost-Benefit Analysis Final Report — perbincangan tentang komitmen berkaitan UPOV 1991, tempoh peralihan dan implikasi perlindungan varieti tumbuhan.
https://fta.miti.gov.my/miti-fta/resources/CPTPPA/25072022_CPTPP_Cost_Benefit_Analysis_Final_Report_-_for_publication.pdf

3. International Union for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV)
Examination of the Conformity of the Draft Amendments to the Protection of New Plant Varieties Act 2004 [Act 634] of Malaysia with the 1991 Act of the UPOV Convention, dokumen C/59/17, 2 Oktober 2025.
https://www.upov.int/edocs/mdocs/upov/en/c_59/c_59_17.pdf

4. International Union for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV)
Report on the Decisions Taken by the Council at its Fifty-Ninth Ordinary Session, dokumen C/59/19, Oktober 2025 — keputusan mengenai keselarasan draf pindaan Akta 634 dan syarat sebelum instrumen penyertaan boleh diserahkan.
https://www.upov.int/edocs/mdocs/upov/en/c_59/c_59_19.pdf

5. Parlimen Malaysia — Hansard Dewan Negara
Penyata rasmi persidangan Dewan Negara, 4 Mac 2026 — soalan mengenai UPOV 1991, hak petani, benih padi dan pendirian Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan.
https://hansard.parlimen.gov.my/hansard/dewan-negara/2026-03-04?search=undefined

6. Astro AWANI
“FKMM serah petisyen 20,800 tandatangan bantah pindaan Akta 634 sertai UPOV 1991”, 9 Julai 2026.
https://www.astroawani.com/berita-malaysia/fkmm-serah-petisyen-20800-tandatangan-bantah-pindaan-akta-634-sertai-upov-1991

Catatan penerbitan: Status terkini pindaan Akta 634, kuat kuasa undang-undang dan proses penyertaan Malaysia dalam UPOV 1991 hendaklah disahkan sekali lagi sebelum kenyataan ini diterbitkan. Tempoh peralihan CPTPP yang berakhir pada 29 November 2026 tidak boleh dianggap sebagai bukti bahawa Malaysia telah menyertai UPOV 1991 atau bahawa semua proses domestik telah selesai.